Ngày nay, ngoài lương cố định, nhiều người còn có thêm thu nhập từ việc cộng tác, làm thời vụ hay nhận thù lao theo từng lần. Những khoản này được gọi là thu nhập vãng lai. Hiểu đúng về loại thu nhập này sẽ giúp bạn dễ quản lý tiền bạc hơn và tránh rắc rối khi tính thuế.
Mục lục cho bài viết
Thu nhập vãng lai là gì?
Theo quy định tại Thông tư 111/2013/TT-BTC, đây là khoản thu nhập mà cá nhân nhận được không theo hợp đồng lao động dài hạn, mang tính không thường xuyên, không cố định.
Cụ thể, những dạng thu nhập này có thể bao gồm:
- Tiền hoa hồng môi giới.
- Nhuận bút.
- Thù lao giảng dạy.
- Tham gia dự án nghiên cứu.
- Biểu diễn nghệ thuật.
- Dịch vụ quảng cáo.
- Hoặc các công việc khác theo từng lần thay vì theo hợp đồng lương cố định.
Xem thêm:
Đặc điểm nổi bật
Tính không định kỳ. Khác với lương hàng tháng, thu nhập vãng lai thường xuất phát từ công việc thời vụ, dự án, hoặc thù lao từng lần nên không ổn định.
Liên quan thuế TNCN. Nếu một cá nhân không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng ngắn (dưới 3 tháng), và tổng thu nhập vãng lai mỗi lần nhận từ 2.000.000 đ trở lên, thì khi chi trả chủ trả phải khấu trừ thuế 10%.
Nguồn đa dạng. Thu nhập vãng lai có thể đến từ dự án, hoa hồng, nhuận bút, dịch vụ, thù lao giảng dạy hoặc các công việc khác không nằm trong hợp đồng dài hạn.
Thu nhập vãng lai so với thu nhập thụ động
Mặc dù “vãng lai” và “thụ động” nghe có vẻ giống nhau, nhưng bản chất khá khác biệt:
Thu nhập thụ động (Passive Income) là dòng tiền tạo ra từ tài sản, đầu tư như cổ tức, lãi tiết kiệm, bất động sản cho thuê,… mà người có tài sản không cần tham gia trực tiếp mỗi ngày.
Trong khi đó, thu nhập vãng lai là khoản thu nhập “linh hoạt thời gian”, có thể đến từ công việc hoặc dịch vụ, nhưng vẫn là kết quả của lao động hoặc chuyên môn, chỉ là không thường xuyên như lương cố định.
Cách tính thuế thu nhập vãng lai
Dựa theo quy định tại Thông tư 111/2013/TT-BTC:
Nếu khoản thanh toán vãng lai là ≥ 2.000.000 đ mỗi lần và người nhận không ký hợp đồng lao động dài hạn, tổ chức chi trả phải khấu trừ 10% thuế TNCN tại nguồn.
Nếu người nhận làm cam kết thuế (theo mẫu quy định) và thu nhập ước tính sau trừ giảm trừ gia cảnh chưa vượt ngưỡng thuế, thì phía chi trả có thể tạm thời không khấu trừ thuế.
Ví dụ thực tế
Một cộng tác viên viết bài cho tạp chí, mỗi bài trả nhuận bút 3.000.000 đ. Khoản này được xem là thu nhập vãng lai và nếu không ký hợp đồng dài hạn, sẽ bị khấu trừ 10% thuế khi chi trả.
Một người giảng dạy workshop ngắn hạn hoặc làm thù lao cho một dự án nghiên cứu chỉ vài lần/năm. Thu nhập nhận được mỗi lần có thể là vãng lai theo quy định thuế.
Một nhân viên môi giới bất động sản hoặc môi giới bảo hiểm nhận hoa hồng theo giao dịch, không theo lương cố định. Khoản hoa hồng này cũng có thể được tính là thu nhập vãng lai.
Ưu điểm và hạn chế
Ưu điểm:
Linh hoạt thời gian. Bạn có thể làm nhiều công việc khác nhau, không bị ràng buộc bởi hợp đồng cố định.
Tạo cơ hội thu nhập thêm. Không chỉ phụ thuộc vào lương cố định mà có thể có nguồn thu phụ.
Hạn chế:
Thu nhập không ổn định. Vì mang tính vãng lai nên khó dự đoán dòng tiền.
Thuế khấu trừ. Nếu mỗi lần nhận cao hơn ngưỡng quy định, sẽ bị khấu trừ thuế tại nguồn.
Rủi ro quản lý tài chính. Nếu không cân bằng tốt giữa thu nhập chủ động và vãng lai, dễ gặp khó khăn trong kế hoạch chi tiêu.
Cách quản lý và tối ưu thu nhập vãng lai
- Lập kế hoạch thu nhập. Dự tính số lần nhận thu nhập vãng lai trong năm, ước lượng tổng thuế phải nộp.
Tạo hồ sơ minh bạch. Làm cam kết thuế nếu thu nhập vãng lai nhỏ nhưng tổng thu nhập chịu thuế sau giảm trừ chưa vượt ngưỡng — nhằm giảm việc bị khấu trừ quá sớm.
Đa dạng hóa nguồn thu. Kết hợp thu nhập vãng lai với thu nhập chủ động hoặc thụ động để cân bằng rủi ro.
Theo dõi chi trả và khấu trừ thuế. Yêu cầu chứng từ chi trả, kiểm tra xem thuế có bị khấu đúng hay không; khi quyết toán thuế cá nhân, tổng hợp các khoản này.
Hotline
Zalo
Facebook