Chấm dứt hợp đồng trước thời hạn – Quyền và nghĩa vụ cần biết

Nắm rõ quy định về chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn theo BLLĐ 2019. Tìm hiểu quyền đơn phương của người lao động và người sử dụng lao động, thời hạn báo trước và các nghĩa vụ bồi thường.

Khái niệm “chấm dứt hợp đồng trước thời hạn ”

Chấm dứt hợp đồng trước thời hạn là việc một bên – người lao động hoặc người sử dụng lao động – quyết định kết thúc hợp đồng lao động trước ngày đã cam kết. Điều này chỉ được thực hiện khi có lý do hợp pháp và tuân thủ điều kiện báo trước theo luật.

Cơ sở pháp lý & điều kiện áp dụng

Việc chấm dứt hợp đồng trước thời hạn được quy định tại Bộ Luật Lao động 2019 và các nghị định hướng dẫn. Để thực hiện đúng luật, bên muốn đơn phương chấm dứt phải có lý do chính đáng, tuân thủ thời hạn báo trước (nếu có), và không vi phạm điều cấm theo quy định.

Các trường hợp được chấm dứt trước hạn

• Người lao động có thể tự chấm dứt nếu bị ngược đãi, không được trả lương, công việc thay đổi trái hợp đồng, hoặc lý do cá nhân bất khả kháng.

• Người sử dụng lao động có thể chấm dứt trước hạn khi người lao động không hoàn thành công việc liên tục, bị ốm đau lâu dài không hồi phục, do tái cơ cấu, thu hẹp sản xuất hoặc các lý do khách quan.

• Có những trường hợp đặc biệt mà việc chấm dứt không cần báo trước, ví dụ vi phạm nghiêm trọng nội quy, bỏ việc, tiết lộ bí mật doanh nghiệp,…

Thời hạn báo trước & cách thông báo

• Hợp đồng không xác định thời hạn: báo trước ít nhất 45 ngày.

• Hợp đồng xác định từ 12 đến 36 tháng: báo trước ít nhất 30 ngày.

• Hợp đồng dưới 12 tháng: báo trước ít nhất 3 ngày làm việc.

• Trong các trường hợp đặc biệt (ngược đãi, không trả lương…), bên chấm dứt có thể được miễn báo trước nếu pháp luật cho phép.

Quyền lợi và nghĩa vụ khi chấm dứt hợp đồng

• Nếu chấm dứt đúng luật. Người lao động được thanh toán lương, phép năm chưa dùng hết, trợ cấp thôi việc (nếu đủ điều kiện), chốt sổ bảo hiểm.

• Nếu người lao động nghỉ trái luật (không báo trước, không có lý do hợp pháp), có thể phải bồi thường (ví dụ nửa tháng lương hoặc theo thỏa thuận).

• Nếu người sử dụng lao động chấm dứt trái luật. Phải nhận người lao động trở lại nếu người đó mong muốn, trả bồi thường ít nhất 2 tháng lương, trả lương, đóng bảo hiểm cho thời gian gián đoạn.

Xử lý tranh chấp khi hợp đồng bị chấm dứt sai luật

Người lao động có thể gửi đơn khiếu nại đến công đoàn, phòng Lao động – Thương binh & Xã hội nơi doanh nghiệp đặt trụ sở để hòa giải. Nếu hòa giải không thành, có thể khởi kiện tại tòa án nơi doanh nghiệp hoạt động.

Mẫu đơn & lưu ý khi soạn đơn chấm dứt hợp đồng

Đơn chấm dứt cần gồm:

• Họ tên.
• Chức vụ.
• Bộ phận.
• Lý do.
• Ngày hiệu lực nghỉ việc.
• Cam kết bàn giao công việc.
• Chữ ký.

Nên được viết lời lẽ lịch sự, trung thực, nộp đơn đúng thời hạn báo trước và giữ biên nhận cho bản thân.

Những điểm cần lưu ý để tránh rủi ro

• Kiểm tra hợp đồng để biết điều khoản chấm dứt.

• Tuân thủ thời hạn báo trước nếu luật yêu cầu.

• Gửi đơn bằng văn bản, bảo lưu bằng chứng.

• Nếu công ty vi phạm, ghi nhận và lưu lại để có bằng chứng khi tranh chấp.

Trách nhiệm thanh toán khi chấm dứt hợp đồng

Theo Điều 48 BLLĐ 2019, trong vòng 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản tiền liên quan đến quyền lợi của mỗi bên.

Các khoản thanh toán cần thực hiện bao gồm:

• Tiền lương những ngày chưa thanh toán.
• Tiền phép năm chưa nghỉ hết.
• Trợ cấp thôi việc hoặc trợ cấp mất việc (nếu đủ điều kiện).
• Chốt sổ Bảo hiểm xã hội và trả lại các giấy tờ cá nhân liên quan.

Việc nắm rõ các quy định về chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn giúp cả NLĐ và NSDL thực hiện quyền lợi và nghĩa vụ một cách hợp pháp, tránh được những tranh chấp và thiệt hại không đáng có.